Ngân hàng Pakistan trước bài kiểm tra tiếp theo: Từ ổn định vĩ mô đến tín dụng khu vực tư nhân

Khi Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Pakistan (SBP) phát biểu tại Lễ trao giải Ngân hàng Pakistan, ông không chỉ ca ngợi sự ổn định kinh tế vĩ mô mà còn đưa ra một lời cảnh báo sắc bén: các ngân hàng đang đứng trước bài kiểm tra lớn nhất của họ. Không phải bài kiểm tra về thanh khoản hay vốn, mà là bài kiểm tra về vai trò của họ trong việc chuyển hóa tiền gửi thành đầu tư cho khu vực tư nhân. Bối cảnh: Pakistan đã trải qua một giai đoạn ổn định kinh tế đáng kể, với lạm phát được kiểm soát và dự trữ ngoại hối được cải thiện. Tuy nhiên, sự ổn định này không tự động chuyển thành tăng trưởng bền vững. Tổng tài sản của hệ thống ngân hàng Pakistan đã đạt 69 nghìn tỷ Rupee (khoảng 240 tỷ USD) vào cuối tháng 6 năm 2026, trong khi tiền gửi đạt 43 nghìn tỷ Rupee. Những con số này cho thấy một hệ thống ngân hàng lớn, nhưng độ sâu tài chính của nền kinh tế vẫn còn hạn chế. Điểm mấu chốt nằm ở tỷ lệ tín dụng cho khu vực tư nhân. Năm 2026, tỷ lệ này chỉ đạt 10,7% GDP – một con số cực kỳ thấp so với Ấn Độ (khoảng 40%) và Bangladesh (35,8% vào năm 2026). Đây không chỉ là một con số thống kê; nó phản ánh một vấn đề cơ cấu sâu sắc: các ngân hàng Pakistan đang ưu tiên mua trái phiếu chính phủ an toàn hơn là cho vay cho doanh nghiệp và hộ gia đình. Tại sao điều này xảy ra? Một lời giải thích phổ biến là chính phủ vay nợ trong nước quá lớn, tạo ra 'hiệu ứng chèn lấn' (crowding out). Tuy nhiên, so sánh với Ấn Độ cho thấy điều này không đủ. Ấn Độ có nợ chính phủ trên 80% GDP, cao hơn mức khoảng 70% của Pakistan, nhưng vẫn duy trì tỷ lệ tín dụng tư nhân cao hơn nhiều. Vậy vấn đề không chỉ nằm ở phía cầu tín dụng, mà còn ở phía cung: năng lực thẩm định tín dụng, cơ sở hạ tầng cho vay kỹ thuật số, và mức độ chấp nhận rủi ro của các ngân hàng. Đây là một nghịch lý kinh điển: mỗi ngân hàng riêng lẻ hành động hợp lý khi chọn mua trái phiếu chính phủ an toàn, nhưng khi tất cả cùng làm vậy, cả nền kinh tế rơi vào trạng thái kém hiệu quả. Người dân gửi tiền vào ngân hàng, nhưng số tiền đó không được chuyển hóa thành đầu tư sản xuất, khiến tăng trưởng phụ thuộc vào chi tiêu chính phủ, tiêu dùng và nguồn tài chính bên ngoài. Góc nhìn phản trực giác: Chúng ta thường đổ lỗi cho chính phủ vì vay nợ quá nhiều, nhưng thực tế, các ngân hàng cũng có trách nhiệm. Họ có quá ít tham vọng trong việc phát triển sản phẩm tín dụng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME), thiếu đầu tư vào công nghệ để đánh giá rủi ro, và không cạnh tranh đủ mạnh để huy động tiền gửi từ các khu vực chưa được phục vụ. Một ngân hàng không thể đổ lỗi cho chính phủ khi chính họ không xây dựng năng lực cho vay. Bài học cho Pakistan: Tín dụng là cầu nối giữa tiết kiệm và đầu tư. Nếu cây cầu này yếu, mọi nỗ lực ổn định kinh tế vĩ mô sẽ chỉ là vô nghĩa. Thống đốc SBP đã kêu gọi các ngân hàng cải thiện thẩm định tín dụng, phát triển hạ tầng số, và tăng cường cho vay SME. Chính phủ cũng cần giảm sự phụ thuộc vào nguồn vốn ngân hàng và phát triển thị trường vốn phi ngân hàng. Câu hỏi đặt ra: Liệu các ngân hàng Pakistan có sẵn sàng rời bỏ vùng an toàn của trái phiếu chính phủ để chấp nhận rủi ro cho vay tư nhân? Câu trả lời sẽ định hình không chỉ tương lai của ngành ngân hàng, mà còn là tương lai tăng trưởng của cả đất nước.