Usain Bolt trầm trồ vì tiền thưởng trước thềm giải Ultimate Championship khai màn

Trong buổi trò chuyện giới thiệu giải điền kinh thượng đỉnh World Athletics Ultimate Championship, huyền thoại người Jamaica Usain Bolt không giấu nổi sự ngỡ ngàng khi biết mức tiền thưởng kỷ lục. “Nếu tôi còn thi đấu, tôi sẽ là người xếp hàng đầu tiên”, Bolt nói, ám chỉ số tiền 150.000 USD cho mỗi nội dung cá nhân và 80.000 USD cho đồng đội tiếp sức. Giải đấu mới này, ngoài việc thu hút những ngôi sao hàng đầu như Noah Lyles và Mondo Duplantis, còn đặt ra câu hỏi mang tính bước ngoặt: liệu các vận động viên có cần thêm một cuộc thi đỉnh cao trong năm vốn dĩ trống hay không? Sự kiện đánh dấu lần đầu tiên một giải điền kinh do World Athletics tổ chức có mức thưởng vượt xa mọi tiêu chuẩn trước đó. Quỹ thưởng được mô tả là “lớn nhất trong lịch sử môn thể thao này”, với 150.000 USD cho một lần chiến thắng cá nhân. Con số này gấp đôi so với mức thưởng ở các giải vô địch thế giới gần đây (khoảng 70.000 USD). Bolt, người đã giành 8 huy chương vàng Olympic, thừa nhận đây là “cú hích lớn cho điền kinh”. Trong cuộc trò chuyện với đồng hương Asafa Powell, anh còn bật cười nhớ lại những ngày thi đấu chỉ nhận vài trăm USD tiền thưởng. Giải đấu sử dụng thể thức “đấu thẳng” – chỉ 16 vận động viên xuất sắc nhất mỗi nội dung, không có vòng loại, không chạy đua phục hồi. Đây là một thay đổi triệt để so với các giải vô địch truyền thống, nơi người chạy phải vượt qua 3-4 vòng mới lên ngôi. Chủ tịch World Athletics Sebastian Coe khẳng định giải được “thiết kế với người hâm mộ và vận động viên” để tối ưu hóa thời lượng phát sóng và tạo ra những màn so tài căng thẳng ngay từ phút đầu. Một điểm đáng chú ý là tiếp sức 4x100m hỗn hợp (nam nữ) – nội dung chưa từng xuất hiện trong các kỳ World Championships trước đó. Điều này làm dấy lên nghi vấn về tính hợp lệ của kỷ lục nếu được thiết lập. Trong số các ngôi sao xác nhận tham dự, Noah Lyles – nhà vô địch Olympic 100m – không chỉ xuất hiện với tư cách vận động viên mà còn trở thành tâm điểm thời trang. Anh mặc một bộ đồ được thiết kế riêng, thể hiện phong cách cá nhân mạnh mẽ. Trong khi đó, Mondo Duplantis – người giữ kỷ lục thế giới nhảy sào – bất ngờ công bố sẽ trình diễn ca khúc chủ đề sự kiện mang tên “Gold”. Đây là lần đầu tiên một vận động viên đương đại sáng tác và biểu diễn nhạc cho một giải điền kinh, phản ánh xu hướng đa dạng hóa thương hiệu cá nhân. Dawn Harper-Nelson, cựu vô địch Olympic 100m rào, tham gia với vai trò bình luận viên – dấu hiệu cho thấy sự kiện không chỉ thu hút vận động viên đang thi đấu. Tuy nhiên, ẩn sau những con số và màn trình diễn hào nhoáng, một câu hỏi mang tính cấu trúc đặt ra: liệu các vận động viên có cần thêm một giải đấu lớn trong năm nghỉ giữa Olympic và World Championships hay không? Bài báo gốc chỉ ra rằng quỹ thưởng dù lớn nhưng sự phân bổ không đồng đều. Ví dụ, nếu một vận động viên vô địch cả 100m và 200m, tổng tiền thưởng thực tế có thể lên tới 320.000 USD – nhiều hơn con số 150.000 + 80.000 USD được nhắc đến. Hơn nữa, tiền thưởng tiếp sức chỉ 80.000 USD cho cả đội bốn người (mỗi người ~20.000 USD), tạo ra tỷ lệ thưởng cá nhân/đồng đội gần 7,5:1. Điều này có thể làm giảm động lực của các đội tiếp sức, vốn là một trong những nội dung hấp dẫn nhất. Vấn đề thứ hai là cách thức tuyển chọn vận động viên. Với chỉ 16 suất mỗi nội dung, làm thế nào World Athletics đảm bảo đó là “16 người giỏi nhất thế giới” mà không cần đến vòng loại? Giải đấu có nguy cơ bị chỉ trích vì thiếu minh bạch nếu dựa vào lời mời hoặc vé đặc cách. Đây là bài toán từng xuất hiện ở Diamond League và nay lại tái hiện ở cấp độ cao hơn. Thứ ba, việc tổ chức giải trong năm vốn dĩ trống (năm lẻ giữa hai kỳ thế vận hội) đồng nghĩa với việc các vận động viên phải hy sinh thời gian hồi phục và xây dựng nền tảng mùa giải. Nếu họ chọn tham gia vì tiền, chất lượng chuyên môn có thể bị ảnh hưởng khi cơ thể không đạt trạng thái sung sức nhất. Sebastian Coe từng nhấn mạnh đây là “vườn ươm cho sự thay đổi” – một thử nghiệm sống để quyết định tương lai của điền kinh đỉnh cao. Cuối cùng, yếu tố cạnh tranh với các giải đấu bên ngoài (Grand Slam Track, Diamond League) cũng là một thách thức. World Athletics vừa là cơ quan quản lý vừa là nhà tổ chức thương mại – xung đột lợi ích tiềm ẩn này sẽ bị giới chuyên môn soi xét. Liệu giải đấu mới có tạo ra giá trị gia tăng thực sự cho điền kinh, hay chỉ đơn giản là “hút máu” các sự kiện hiện có? Bất chấp những nghi ngại, sự hiện diện của các huyền thoại như Bolt, Lyles, Duplantis đã thổi luồng sinh khí cho Ultimate Championship. Bolt tếu táo: “Tiền thưởng lúc tôi thi đấu mới chỉ đủ mua một đôi giày”. Với khoản tiền lớn chưa từng thấy, giải đấu hứa hẹn sẽ là một cuộc cách mạng về thương mại và thể thức thi đấu. Liệu nó có thành công hay không? Câu trả lời sẽ được hé lộ khi Budapest tổ chức sự kiện vào năm 2026.